Het aantal huishoudens in Nederland dat kampt met energiearmoede is gestabiliseerd op ongeveer 6 procent, maar de financiële problemen die deze huishoudens ervaren nemen toe. Nieuw onderzoek van TNO en het CBS toont aan dat de ernst van energiearmoede toeneemt, terwijl de afname van energiearmoede tot stilstand is gekomen, ondanks eerdere verbeteringen dankzij overheidssteun.

Wat is er gebeurd?

In 2025 leefden ongeveer 503.000 huishoudens in Nederland in energiearmoede, een percentage dat gelijk is gebleven ten opzichte van 2024. Dit volgt uit een voorlopige studie van TNO en het CBS, die de situatie in kaart brengt. Energiearmoede treedt op wanneer huishoudens een laag inkomen hebben in verhouding tot hun energiekosten, of wanneer hun woning slecht geïsoleerd is. De armoedegrens wordt vastgesteld op 120 procent van het wettelijk vastgestelde bedrag, afhankelijk van de gezinssamenstelling.

De onderzoekers constateerden dat de financiële tekortkoming die huishoudens ervaren om uit energiearmoede te komen, is toegenomen. In 2024 was dit gemiddeld 577 euro, terwijl dat in 2025 steeg naar 624 euro. Dit betekent dat de problemen voor energiearme huishoudens niet alleen blijven bestaan, maar ook verergeren. De stabilisatie van het aantal energiearme huishoudens is een contrast met de jaren daarvoor, toen de energiearmoede daalde dankzij overheidsmaatregelen.

De daling van energiearmoede tussen 2019 en 2024 was aanzienlijk, van ongeveer 10 procent naar ongeveer 6 procent van de huishoudens. Deze verbetering was grotendeels te danken aan de financiële steun die de overheid verleende in reactie op de energiecrisis in 2022. Het wegvallen van deze steunmaatregelen in 2024 heeft echter geleid tot een stagnatie en een toename van de ernst van de energiearmoede.

Achtergrond en context

De energiecrisis, die in 2022 begon met de Russische invasie van Oekraïne, had een direct effect op de energiekosten in Nederland. De prijzen van gas en elektriciteit schoten omhoog, waardoor veel huishoudens moeite hadden om hun rekeningen te betalen. De overheid reageerde met verschillende maatregelen, zoals energiebelastingkortingen en een tijdelijke verhoging van de huurtoeslag, om de impact op kwetsbare huishoudens te verzachten.

De geografische spreiding van energiearmoede is niet gelijkmatig. De onderzoekers constateerden dat energiearmoede relatief veel voorkomt in de grote steden, maar ook in specifieke regio’s zoals Noordoost-Groningen en delen van Zuid-Limburg, waar meer dan 8 procent van de huishoudens in energiearmoede verkeert. Deze regionale verschillen kunnen te maken hebben met factoren zoals de kwaliteit van de woningvoorraad en de inkomensniveaus in die gebieden.

TNO heeft eerder berekend dat een investering van ongeveer 256 miljoen euro in energiebesparende maatregelen, zoals isolatie, de energiearmoede aanzienlijk zou kunnen verminderen. Dit zou niet alleen de financiële lasten voor energiearme huishoudens verlichten, maar ook de totale energieconsumptie in Nederland verminderen. Prioriteit geven aan woningen met een slecht energielabel (F en G) zou de grootste impact hebben.

De situatie wordt verder verergerd door de verwachting dat de energiekosten wereldwijd zullen stijgen als gevolg van de oorlog in Iran. Hoewel veel huishoudens momenteel een vast energiecontract hebben, zullen velen dit contract dit jaar moeten vernieuwen, en de prijzen zijn dan hoog. De impact van de Iran-oorlog op de energiearmoede in de tweede helft van dit jaar is nog onzeker.

Reacties en gevolgen

Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS benadrukt dat de effecten van de Iran-oorlog op de energiearmoede nog onzeker zijn, omdat veel huishoudens een vast energiecontract hebben. Echter, de stabilisatie van de energiearmoede op een hoog niveau en de toenemende ernst van de problemen wijzen op een kwetsbare situatie die verdere aandacht vereist. De stijgende tekortkoming die huishoudens ervaren om uit energiearmoede te komen, duidt op een groeiende financiële druk.

De situatie leidt tot schrijnende situaties, waarbij sommige huishoudens de verwarming bijna niet kunnen betalen. Dit kan leiden tot gezondheidsproblemen, vooral bij ouderen en kinderen, en tot sociale isolatie. De toename van energiearmoede kan ook een negatieve impact hebben op de economie, omdat huishoudens minder geld overhouden om aan andere essentiële behoeften te voldoen.

Het CBS en TNO pleiten voor gerichte maatregelen om energiearme huishoudens te ondersteunen, zoals extra financiële steun en investeringen in energiebesparing. De focus moet liggen op het verbeteren van de isolatie van woningen, vooral in de regio's waar energiearmoede het meest voorkomt. Een investering in energiebesparing is niet alleen een sociale maatregel, maar ook een economische investering die de energie-efficiëntie van Nederland verbetert.